Người dân tham gia vào quy trình và giám sát ngân sách
Theo Bộ Tài chính, các trụ cột đều cao hơn mức trung bình toàn cầu và tăng điểm so với năm 2021: trụ cột Minh bạch ngân sách đạt 51/100 điểm (trung bình toàn cầu là 45/100 điểm, tăng 7 điểm so với năm 2021); trụ cột Sự tham gia của công chúng đạt 19/100 điểm (trung bình toàn cầu là 15/100 điểm, tăng 2 điểm so với năm 2021); trụ cột Giám sát ngân sách đạt 82/100 điểm (trung bình toàn cầu là 62/100 điểm, tăng 2 điểm so với năm 2021).
Người dân đã tham gia vào quy trình ngân sách, giám sát ngân sách. Kết quả xếp hạng OBS 2023 cho thấy sự quyết tâm, nỗ lực của Việt Nam trong việc tăng cường công khai minh bạch ngân sách thông qua tính sẵn có của các tài liệu ngân sách và việc công khai đầy đủ, chính xác, kịp thời thông tin trong toàn bộ quy trình ngân sách, từ khâu dự toán trình Quốc hội, dự toán được Quốc hội thông qua, tình hình thực hiện trong năm, quyết toán được Quốc hội phê chuẩn.
Nội dung, hình thức công khai đa dạng, ngoài việc công khai chi tiết biểu mẫu, số liệu ngân sách nhà nước, còn công khai các báo cáo thuyết minh chi tiết, báo cáo ngân sách dành cho công dân được thiết kế dưới dạng biểu đồ, đồ họa, đăng tải trên Cổng Thông tin điện tử của Bộ Tài chính, Cổng Công khai ngân sách, in ấn phẩm… nhằm phổ biến thông tin ngân sách đến nhiều người dân nhất, tạo điều kiện thuận lợi để người dân dễ dàng nắm bắt về ngân sách, ngày càng thu hút sự quan tâm và thúc đẩy hơn nữa sự tham gia của người dân vào quy trình ngân sách, giám sát ngân sách.
Theo Bộ Tài chính, điểm đáng chú ý là trong kết quả OBS 2023 của Việt Nam có 3 tài liệu đạt điểm số ở ngưỡng cao: Báo cáo ngân sách dành cho công dân đạt tối đa 100/100 điểm; dự toán ngân sách nhà nước đã được Quốc hội quyết định đạt 83/100 điểm; báo cáo tình hình thực hiện ngân sách nhà nước trong năm đạt 78/100 điểm.
Tăng cường trách nhiệm giải trình tài chính công
Để đạt được kết quả này, Bộ Tài chính đã thực hiện cơ chế lấy ý kiến trực tiếp người dân vào dự thảo dự toán ngân sách nhà nước trình Quốc hội và xây dựng báo cáo ngân sách công dân đối với tài liệu này, trước khi Quốc hội quyết định dự toán ngân sách nhà nước.
Dự toán ngân sách nhà nước sau khi được Quốc hội quyết định và trong quá trình điều hành dự toán ngân sách nhà nước trong năm đều được công khai kịp thời, đầy đủ, chính xác, kèm theo báo cáo ngân sách dành cho công dân để người dân có đầy đủ thông tin thực hiện giám sát ngân sách.
Bộ Tài chính tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách về quản lý và công khai NSNN. Ảnh TL Hiện nay, Bộ Tài chính đang tổ chức các cuộc khảo sát để đánh giá việc thực hiện công khai ngân sách địa phương theo quy định của Luật Ngân sách nhà nước năm 2015, nắm bắt kịp thời các khó khăn, vướng mắc và đề xuất, kiến nghị của các cấp chính quyền địa phương, cũng như nhu cầu, mong muốn của người dân về thông tin ngân sách. Trên cơ sở đó có căn cứ tham mưu, đề xuất sửa đổi, bổ sung các quy định về công khai ngân sách phù hợp với thực tiễn Việt Nam và đáp ứng tốt hơn thông lệ quốc tế.
Bộ Tài chính tiếp tục mong muốn nhận được sự đóng góp ý kiến, hỗ trợ kỹ thuật của các tổ chức quốc tế, các tổ chức, cá nhân trong nước để hoàn thiện cơ chế, chính sách về quản lý và công khai ngân sách nhà nước.
Đồng thời, thu hút hơn nữa sự quan tâm của người dân đối với các thông tin ngân sách và tạo thuận lợi cho người dân có ý kiến tham gia, góp ý vào các tài liệu trong toàn bộ quy trình ngân sách, giám sát thực hiện ngân sách. Qua đó, nâng cao trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước trong việc quản lý, sử dụng ngân sách nhà nước hiệu quả, đúng quy định và trách nhiệm giải trình tài chính công.
Khảo sát ngân sách mở (OBS) là sáng kiến nhằm thúc đẩy công khai minh bạch ngân sách, do IBP phối hợp với các tổ chức xã hội độc lập (ở Việt Nam là Trung tâm Phát triển và Hội nhập - CDI), tiến hành đánh giá tại hơn 100 quốc gia trên thế giới, chu kỳ đánh giá 2 năm 1 lần kể từ năm 2006.
Theo TS. Ngô Minh Hương- người nghiên cứu chính về OBS của Trung tâm Phát triển và Hội nhập, chỉ số công khai ngân sách của Việt Nam năm 2023 đạt kết quả tích cực và có triển vọng cải thiện tốt hơn. Tuy nhiên, đáng chú ý, ở trụ cột “sự tham gia của công chúng”, mặc dù điểm của Việt Nam tăng và hiện cao hơn điểm trung bình toàn cầu, song vẫn cần có các cơ chế thúc đẩy sự tham gia của công chúng vào tất cả các giai đoạn của quy trình ngân sách, bao gồm lập, thực hiện và kiểm toán ngân sách.
Có ý kiến cho rằng, cần có cơ chế rõ ràng về sự tham gia của công chúng vào quy trình ngân sách qua Mặt trận Tổ quốc, Hội Nông dân…
Theo ông Nguyễn Minh Tân- Phó Vụ trưởng Vụ Tài chính - Ngân sách, Văn phòng Quốc hội, để nâng cao chỉ số công khai ngân sách, việc chọn mẫu và đối tượng khảo sát cần đa dạng hơn. Đồng thời, cần đánh giá việc công bố chỉ số công khai ngân sách nhiều năm nay, nhằm có giải pháp thực hiện tốt hơn cho thời gian tới./.
Cần cơ chế người dân tham gia sâu hơn vào các giai đoạn quy trình ngân sách
Theo TS. Ngô Minh Hương- người nghiên cứu chính về OBS của Trung tâm Phát triển và Hội nhập, chỉ số công khai ngân sách của Việt Nam năm 2023 đạt kết quả tích cực và có triển vọng cải thiện tốt hơn.
Tuy nhiên, đáng chú ý, ở trụ cột “sự tham gia của công chúng”, mặc dù điểm của Việt Nam tăng và hiện cao hơn điểm trung bình toàn cầu, song vẫn cần có các cơ chế thúc đẩy sự tham gia của công chúng vào tất cả các giai đoạn của quy trình ngân sách, bao gồm lập, thực hiện và kiểm toán ngân sách.
